Is regelmatig bellen met de gsm nu slecht voor de gezondheid, of niet? De meeste studies vinden geen enkel meetbaar effect. Toch zijn er onderzoeken, zoals de geruchtmakende Interphone-studie, die een (lichte) verhoging van het risico op een hersentumor vermelden.

Op een recente wetenschappelijke bijeenkomst bleek nog maar eens hoezeer al deze studies kampen met methodologische beperkingen.

Het onderwerp van discussie op de conferentie (die op 16 en 17 november 2011 plaats vond in Brussel) was niet óf de microgolfstraling van gsm’s – en bij uitbreiding van gsm-masten, wifi-netwerken en hoogspanningslijnen – schadelijk is voor de volksgezondheid, maar welke kant het op moet met de wetenschappelijke studies die de gezondheidseffecten van de straling willen nagaan. Die studies kampen immers met hardnekkige methodologische beperkingen.

Dat weet ook Guy Vandenbosch, hoogleraar telecommunicatie en microgolven aan de K.U.Leuven en in die hoedanigheid aanwezig op de conferentie. ‘In een gedegen epidemiologische studie wordt er gekeken wat de gevolgen zijn van een regelmatige blootstelling aan gsm-straling. Daar zit je al met een probleem: je kunt mensen immers niet jarenlang opsluiten in een laboratorium om betrouwbare gegevens over dosimetrie (de mate van blootstelling) en stralingsintensiteit te verkrijgen. In de realiteit is men hier dus aangewezen op o.a. zelfrapportering door de gsm-gebruiker, wat natuurlijk nooit erg betrouwbaar is.’

Een belangrijk element in epidemiologisch onderzoek is een case-control study. Daarin wordt de gezondheid van een groep regelmatige gsm-gebruikers nauwkeurig en gedurende vele jaren opgevolgd – ziet men bij hen bijvoorbeeld vaker hersentumors ontstaan aan de kant waar ze hun gsm doorgaans houden? – en vergeleken met waarnemingen van een controlegroep van niet-gebruikers. ‘In onze huidige maatschappij is het praktisch onmogelijk om hiervoor nog een geschikte controlegroep te vinden’, zegt Vandenbosch. ‘Want wie heeft er tegenwoordig geen gsm? Sterker nog: de penetratie van de gsm-technologie bedraagt meer dan 100 procent: er zijn dus méér gsm’s in omloop dan er gebruikers zijn. Doordat case-control studies dus niet mogelijk zijn, missen deze epidemiologische studies een belangrijk controle-instrument.’

Nog een ‘valkuil’ die werd aangekaart op het congres, is het zogenaamde ‘nocebo-effect’. ‘Als jij je thuis voortdurend zit zorgen te maken over de straling van een gsm-mast in de buurt, krijg je op een dag vanzelf hoofdpijn. Sommige mensen denken dat dit het gevolg is van elektrohypersensitiviteit (een soort allergie voor elektromagnetische straling, SST), terwijl de klachten gewoon het gevolg zijn van het nocebo-effect: het feit dat mensen bang zijn dat een gsm-mast schadelijk is, kan daadwerkelijk bepaalde symptomen ontwikkelen die bijgevolg aan straling worden toegeschreven.’

Auteur: Senne Starckx, Freelancejournalist

Extra links: WHO-studie - Interphone-studie